Kuru soğan etiketlerinde gözlemlenen hızlı tırmanış kamuoyunun en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi. Ayın başında açıklanan İstanbul enflasyonu verilerinde de kuru soğanın haziran ayı zam şampiyonu olduğu ortaya çıkmıştı.
Kimi pazar yerlerinde 3 kilogram kuru soğanın fiyatı 200 TL seviyelerine ulaşırken, bazı zincir marketlerde büyük boy tek bir soğanın fiyatı 18 TL’den satışa sunuluyor. Ortalama fiyatlar ise bir kilogram soğan için 40 ila 70 TL arasında değişiyor.
Yani ortalama büyüklükte bir soğanın fiyatı hemen hemen 15 liraya geliyor.
SOĞAN FİYATLARI NEDEN YÜKSELDİ?
Peki tam da ucuzlaması beklenen bu zamanlarda kuru soğan neden bu kadar fiyat arttırdı?
Normal şartlar altında kuru soğanın ana hasat mevsimi temmuz ayı olarak biliniyor. Fakat bu yıl İç Anadolu Bölgesi’nde bahar aylarındaki yağışların uzun sürmesi ve soğan ekili tarım arazilerine yüksek miktarda yağış düşmesi, hasat sezonunun gecikmesine yol açtı.
Gıda Bülteni’nin haberine göre Amasya bölgesindeki üreticiler, iklim şartları sebebiyle soğanı birkaç hafta gecikmeli olarak hasat ettiklerini belirtiyor ve ürünün tarladaki çıkış fiyatının 15 TL olduğunu ifade ediyor.
Tarlada 15 TL olan ürünün pazar ve market raflarına ulaştığında 40 TL ile 70 TL arasında değişen fiyatlardan satılması üzerine, hükümet ithalat kartını yeniden devreye soktu.
KURU SOĞANDA GÜMRÜK VERGİSİ YÜZDE 5’E İNDİRİLDİ
11 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile ithalat rejiminde değişikliğe gidildi. Alınan karara göre, 0703.10.19.00.11 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) numarasında yer alan kuru soğanın ithalat işlemlerinde tahsil edilen gümrük vergisi, 31 Ağustos 2026 tarihine kadar yüzde 49,5 seviyesinden yüzde 5 oranına düşürüldü.
Söz konusu vergi indirimi yalnızca geçici bir süre için uygulanacak. 1 Eylül 2026 tarihi itibarıyla gümrük vergisi oranı yeniden eski seviyesi olan yüzde 49,5’e çıkarılacak. Mevcut tercihli ticaret anlaşmaları çerçevesinde Bosna-Hersek, Singapur ve Kosova ise bu yeni vergi düzenlemesinin dışında tutuldu.
TİCARET BAKANLIĞI’NDAN “ARZ GÜVENLİĞİ” AÇIKLAMASI
Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamada, alınan kararın temel gerekçesinin 2026 yılında yaşanan aşırı yağışlar sebebiyle üretici bölgelerdeki hasat gecikmesi olduğu ifade edildi. Bakanlığın açıklamasında tam olarak şu ifadelere yer verildi:
“Tarım ve Orman Bakanlığı ile yakın koordinasyon içinde, 2026 yılında görülen aşırı yağış gibi iklimsel olumsuzlukların da etkisiyle hasadı üretici bölgelerde kademeli olarak devam eden kuru soğanda uygulanan gümrük vergisi; temel gıda ürünlerinden olan söz konusu üründe arz güvenliğinin sağlanması ve tüketici ihtiyacının uygun fiyatla karşılanabilmesini teminen 31 Ağustos 2026 tarihine kadar geçerli olmak üzere yüzde 5 olarak yeniden düzenlenmiştir.”
Açıklamanın devamında, yerli üreticinin yeni sezon ürünlerinin piyasaya yoğun bir biçimde girmesinin beklendiği 1 Eylül tarihinden itibaren ithalat vergisinin eski seviyesine yükseltileceği yinelendi.
FİYATLAR DÜŞECEK Mİ?
Sektör temsilcileri ve ekonomistler, gerçekleştirilecek ithalatın miktarına ve dışarıdan gelen ürünün iç piyasaya giriş hızına bağlı olarak, bu kararın toptan hal fiyatlarını, market raf etiketlerini ve semt pazarlarındaki rakamları aşağı yönlü etkilemesini öngörüyor.
Buna karşılık, tam da yeni hasat dönemine giriş yapan yerli üreticiler açısından, ithalatın piyasaya sürülme zamanlamasının tarladaki ürün fiyatları üzerinde olumsuz bir baskı oluşturabileceği değerlendirmeleri yapılıyor.
2019 YILINDA DA BENZER BİR KARAR ALINMIŞTI
Türkiye, geçmiş yıllarda da kuru soğan fiyatlarındaki önlenemez artışlar karşısında benzer ithalat politikalarına başvurmuştu. 2019 yılında yaşanan sert fiyat artışlarının ardından kuru soğan ithalatındaki gümrük vergisi belirli bir süreliğine tamamen sıfırlanmış ve Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) üzerinden ithalat gerçekleştirilmişti.
Bu yıl alınan kararda ise gümrük vergisi tamamen sıfırlanmayarak yüzde 49,5’ten yüzde 5’e indirildi.
